Tasarım ve Hayal Gücü: Roka Logo Hikayesi

@Ba'ndo
  • PUBLISHER
  • Emrah Doğru
  • CATEGORY
  • article
  • DATE
  • 19/12/2022
Taze ödül almış bir işimizin (IMA'22 Yenilenen Kurumsal Kimlik Tasarımı - Gold ödül) logosunun neden bu formda ürettiğimiz ile ilgili bir çok soruya maruz kaldık. 1950’lerden bu güne yatay çizgisi atılan A harfinin yeni formu bir çok tartışma üretti. Diğer taraftan 2022 senesinde radikal bir kararla logosunu yenileyen KIA’nın yeni çubuksuz ve devamlılık içeren “KIA” formu okunurluk açısından yine bir çok tartışmaya yol açtı. Aylık otuz bin kullanıcının “KN Car” logosu kime ait diye google araması yapması bu tartışmayı ve “okunurluk problemini” ileri düzeye taşıdığını söylemek yanlış olmaz. (James I. Bowie’nin makalesine dayanarak) Tartışmanın boyutu bir çok tasarımcı ve kullanıcının KIA logosunun daha okunabilir kılmak için çılgınca öneriler yapması ile devam etti.

NASA’nın 1974 senesinde solucan formlu amblemi ile, “A” harfi ve diğer harflerin yüklerinden kurtularak bir sembole dönüşen en çarpıcı örneğidir. NASA’nın temsil ettiği yarın, teknoloji, bilim ve hatta kurgusal düzeyde fütürizm kavramına grafik dilde yeni bir devrin açıldığının anahtarı gibiydi. Belki de son 40 senedir olur olmadık marka ya da üründe rastladığımız A’nın yatay çubuğunun kaldırılması –hatta bir çok harf aynı grafik dille azaltılarak– gibi harf eksiltmeleri formun ana karakterine parodivari bir tiye alınma durumu kattı.

Hayal Gücünü Beslemek
Bir çok logo değerlendirme kriterlerini göz önünde bulunduralım. Minimal, direkt mesajı verebilen ve bir sihir barındıran görsel bir leke ararız. Tüm bunlar geçerliliğini her dönem koruyadursun, hayal gücünü besleyen en azından bu iddiayı parlatmaya çalışan çalışmalara olan mesafeli bakışı irdelememiz gerekmiyor mu? Nasa, Andor (Disney+ Tv Show 2022- Starwars Franchise) vb. Geleceğin, futuristik iz düşümü olarak bizi heyecanlandıran formları ile imgelem dünyamızın benzersiz katında yerini alıyorlar.
@Ba'ndo
Tüm bunlar geçerliliğini her dönem koruyadursun, hayal gücünü besleyen en azından bu iddiayı parlatmaya çalışan çalışmalara olan mesafeli bakışı irdelememiz gerekmiyor mu?

Circular by Design: ROKA
Roka, geri dönüşüm üniteleri ve kullanıcı odaklı çöp kutusu ürünlerini pazara sunan İstanbul merkezli bir endüstriyel tasarım markasıdır. Aynı zamanda sürdürülebilirlik bilincini artırmak için projeler tasarlıyor ve atıkları kaynağa dönüştürüyorlar. Marka kimliğini ve logo tasarımını değiştirmek için bize geldiklerinde, sürdürülebilirlik konusunun hem çok yıpratıldığını hem de konunun tam olarak anlaşılmadığını yaptığımız araştırmalarla gördüğümüzü söyledik. Alışılmışın dışında dikkat çeken ama aynı zamanda atık’ı yücelten görsel ve metin dili kullanmak istedik. Atığın dönüşebildiği, yeniden kullanılabildiği ve endüstriyel anlamda ve aynı zamanda ekonomik olarak büyük katkı yaptığını anlatmak istedik. Ama her şeyden önemlisi logonun biçimsel olarak nerede duracağıydı. Bir çok deneme üzerinde çalıştık. Daha endüstriyel daha temiz net yüzeyler ve bir çok farklı biçimsel yaklaşım denedik.
@Ba'ndo
Aksiyonlarımızla belirlenecek bir yarın tasviri oluşturmak için parçaların tekrar bir araya gelmesini (atık formları) yani biçimsel olarak temsil etmesini istedik.
Geldiğimiz nokta Roka’nın okunurluğundan çok anlamını ortaya çıkarma fikriydi. Bu fikir israf (waste) ya da yarın tasviri(futurism) ya da dönüşebilirlik(circular) gibi Roka için anlamlı kavramları ortaya çıkarmak olarak netleşti. Bir başka deyişle markanın var olma amacına vurgu yapmak istedik. Roka’nın genç bakışı ile yenilikçi ve yarının dünyasında nasıl bir çevre hayal ettiğini anlatmak istiyorduk. Aksiyonlarımızla belirlenecek bir yarın tasviri oluşturmak için parçaların tekrar bir araya gelmesini (atık formları) yani biçimsel olarak temsil etmesini istedik.

R ve A formu roka ambleminde temiz bir okuma sağlamıyor. Evet ama temiz bir okumadan anladığımız kullanıcının hayal gücünü tetiklemeden diğer binlerce logo yaklaşımı ile aynı konumda olması ise biz bunu kasıtlı olarak reddettik.

Tüketimi ve israf kültürüne karşı bir isyan olarak Roka‘nın amblemini olabildiğince minimal tutmaya çalıştık. Manifestonun bir izdüşümü olarak, lekenin ön planda olduğu okunurluğu bakanın hayal gücü ile biraz kendini de zorlayarak bulmasının tercih ettik. Çağımızın en önemli sorunu atık ve sürdürülebilirlik değil aynı zamanda verilere dayalı insan üretmesidir. Veriler insanın orijinalliğine vurulmuş olumsuz bir darbedir. Artık düşünmüyoruz, analiz ediyoruz. Hissettmiyoruz, bakıyoruz. Roka’nın alan-tüketen ile ilişkisini en üst düzeye çıkarmak istedik. Çok taze IMA’dan Gold ödül alması bunun bir kanıtı değil elbette, ama tasarım ve iletişim alanında konuşulacak şeylere ilham olduğunu söylemeliyiz.

Projenin tüm dökümanlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Emrah Doğru Ba’ndo Design Agency'de Grafik Tasarımcı ve Kreatif Direktör olarak çalışıyor. Bu yazı ilk kez 8 Ağustos 2022 tarihinde Medium.com platformunda yayımlanmıştır.